Ceza Muhakemeleri Kanunu’nda (CMK) yapılan yasal değişiklikle darbe teşebbüsünde bulunan askerî personele sivil yargı yolu açılırken, Avrupa Birliği yolunda da önemli bir adım atıldı.

Ancak iktidar ve muhalefetin birlikte attığı tarihî adım, bazı çevrelerde rahatsızlık meydana getirdi.

Bu tepki üzerine tavrını değiştiren anamuhalefet partisi, yasanın iptali için Anayasa Mahkemesi’ne gideceğini açıkladı. Ardından bir kısım medya üzerinden Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’e ‘veto baskısı’ yapılmaya başlandı.

Kamuoyu CHP’nin ve kendisine destek veren medya mensuplarının darbecilerin sivil yargıda yargılanmasına neden karşı çıktığına anlam veremiyor. Düzenlemeyi ‘demokrasi yolunda atılmış en etkin adım’ olarak gören aydınlar ise geri adım atılmamasını istiyor. Prof. Dr. Mithat Sancar, yapılan değişikliğin Türkiye’de şimdiye kadar darbe girişimlerine karşı yapılmış en etkili hukuksal adım olduğunu belirtirken, atılan adımın 12 Eylül’ü yargılamanın ötesinde darbelere karşı ciddi bir hukukî tedbir olacağını düşünüyor. Yargıtay Onursal Başkanı Sami Selçuk, değişikliğin geç bile kaldığına dikkat çekiyor. Selçuk, “Bu düzenleme öz ve içerik açısından doğrudur. Bence askerî yargının yetkileri daha da sınırlandırılmalıdır.” diyor.

Daha sivil ve daha demokratik bir Türkiye hedefleyen reforma cephe alan gazetecilerin tavrı ise bir başka tartışma konusu. Gazeteci Yavuz Baydar, yargı reformuna karşı çıkan meslektaşları için “27 Mayıs sonrası ortaya çıkan üniformalı medya” nitelendirmesinde bulunurken, Star Gazetesi Başyazarı Mehmet Altan, yaşanan tartışmaların ardında ‘gece yarısı aldatması’ değil CHP Genel Başkanı Deniz Baykal’a açılan ‘gece yarısı telefonu’ olduğu inancında. Altan, düzenlemeden huzursuz olanların Baykal’ı uyardığını savunuyor.

Gazeteci Mehmet Ali Birand ise yasal değişikliğin ‘asker düşmanlığı’ olmadığını, ‘doğal ve uluslararası bir kuralın Türkiye’de de uygulamaya girmesi’ olarak tanımlıyor. Taraf’tan Ahmet Altan da yasayı veto ettirmek için çaba harcayan medya organlarına seslenerek “Darbeci askerlerin sivil mahkemede yargılanması neden kötü?” sorusunu yöneltiyor.

Sami Selçuk (Yargıtay Onursal Başkanı):Askerî yargının yetkileri daha da sınırlandırılmalı

Bu düzenleme öz ve içerik açısından doğrudur. Askerî yargının hiçbir zaman, hiçbir ülkede bağımsız olduğu söylenememiştir. Bu sadece Türkiye’ye özgü değildir. AİHM de askerî yargıçların bağımsız olmadığını kabul etti, bunu tartışmaya gerek yok. Bence askerî yargının yetkileri daha da sınırlandırılmalıdır. Ben Türk Ceza Yasası’nda geçen suçların Askerî Ceza Yasası’ndan çıkartılmasından yanayım. Salt askerlik suçlarıyla ilgili olarak düzenlemeler yapılmalı.

Ahmet Altan (Taraf Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni): Askerin sivil mahkemede yargılanması neden kötü?

Bence bu iyi ve doğru bir karar. Ordunun içinde birileri cunta kuruyorsa, darbe planlıyorsa, suç örgütlerine katılıyorsa, bu insanlar sivil mahkemede yargılanmalı. Darbeci askerlerin sivil mahkemede yargılanması neden kötü?

Mehmet Altan (Star Gazetesi): Baykal gece yarısı telefonuyla fikir değiştirdi

Tartışmaların ardında ‘gece yarısı aldatması’ değil, CHP lideri Baykal’a açılan ‘gece yarısı telefonu’ yatıyor. Gece telefon gelmiş Baykal’a, başka izahı yok bunun. Kopenhag Kriterleri gereği AB standartlarında değişime onay vermiş ama bundan huzursuz olanlar kendisini uyarmış ve eski sözcülüğüne geri dönmüş.

Mehmet Ali Birand (Kanal D Haber Grup Başkanı): Düzenlemenin asker düşmanlığı ile ilgisi yok

Yasal değişiklik doğal ve uluslararası bir kuralın Türkiye’de de uygulamaya girmesi olarak görülmeli. Asker düşmanlığı ile ilgisi yok. CHP’liler herhalde sivil yargıya inanmadıklarından veya sivil yargının AKP etkisi altında kalma olasılığından dolayı, statükonun değişmesini istemiyor olabilir. Ancak bu tutumları ister istemez, geleneksel TSK-CHP gönül bağının sürdüğünü ortaya koyuyor. Veya doğru dürüst anlatamadıklarından, böyle yorumlanıyor.

Can Baydarol (AB Uzmanı): Son derece müspet bir düzenleme

Türkiye’nin hukuk birliği açısından önemli bir dönemeç. Hiçbir ülkede iki başlı hukuk olmaz. Yapılan düzenleme son derece müspet bir gelişmedir. Buna karşı çıkanlar hâlâ soğuk savaşın etkisinden kendini kurtaramayanlardır.

Mensur Akgün (TESEV Dış Politika Program Direktörü): Değişiklik, darbe niyetinde olanlara karşı yapıldı

Askerin siyaset üzerindeki vesayetinin kaldırılması açısından önemli bir adım. Darbe niyetinde olanların bir daha buna kalkışmamaları için yapılmış bir düzenlemedir. Keşke daha fazla tartışabilseydik bu düzenlemeyi ama önemli olan yapılmış olmasıdır.

AK Parti CMK 250. maddedeki değişiklikten geri adım atmıyor. Değişiklik, Cumhurbaşkanı tarafından veto edilirse ek düzenlemelerle tereddütler giderilecek.

Hükümet, Ceza Muhakeme Kanunu’nun 250. maddesi kapsamındaki ‘Anayasal düzene ve devlete karşı işlenen suçların’ asker kişiler tarafından işlenmesi halinde sivil mahkemelerde yargılanmalarına ilişkin düzenlemeden geri adım atmayacak. Hükümet, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün yasaya ilişkin kararına göre yasada ‘suistimali önleyici’ düzenleme yapacak.

SUİSTİMALİN ÖNÜNE GEÇİLECEK

Düzenleme ile ilgili tartışmalar sürerken, AK Parti, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün, 15 günlük süre içinde yasaya ilişkin vereceği kararı bekliyor. Yasanın çıkmasından sonra bir ihbar mektubu ile general tutuklanıp yargılanabileceği iddiaları üzerine AK Parti Grup Başkanvekili Bekir Bozdağ bunun mümkün olmadığını söylemişti. Meclis’te yapılacak yeni düzenlemede ‘yasanın uygulanmasında suistimale yol açabilecek unsurlar’ üzerinde net hükümler getirilecek.

TATİLDEN SONRA MECLİS’E GELECEK

Yasanın Gül tarafından onaylanması halinde de Parlamento’da çıkarılacak yeni bir kanunla ek düzenleme yapılacak. Düzenleme ile Genelkurmay’ın endişeleri giderilecek, ancak yasadan geri adım atılmayacak. Hükümet, anamuhalefet partisi CHP’nin, yasayı Anayasa Mahkemesi’ne taşıması halinde Yüksek Mahkeme’den çıkacak kararı beklemeden, uygulamada ‘muğlaklığa yer bırakmayacak’ hükümleri ekleyecek.

Sözkonusu düzenlemenin, Meclis Başkanı seçimi için TBMM’nin 4 Ağustos’ta toplanmasıyla birlikte Genel Kurul gündemine de getirilmesi seçeneği üzerinde duruluyor.

GENELKURMAY ‘BELİRGİNLİK’ İSTEDİ

Hükümetle Genelkurmay arasındaki görüşmelerde sözkonusu düzenlemenin, AB sürecinin sonucu olduğu ve ayrıca AİHM’nin de bu düzenlemeyi şart koştuğu anlatıldığı ve askerin bilgilendirildiği kaydediliyor. Genelkurmay’ın, düzenlemeye karşı olmadığı, ancak, suistimallerin önüne geçilebilmesi için düzenlemenin uygulamaya ilişkin hükümlerinin belirginleştirilmesi yönünde görüş beyan ettiği ifade ediliyor.

Erdoğan’ın yoğun günü

AK Parti’nin hukukçu kurmayları, tereddütleri ortadan kaldırmaya yönelik düzenlemenin Meclis’teki yasama tatilinin ardından yapılabileceğini ifade ediyor.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, dün güne MİT Müsteşarı Emre Taner’i Başbakanlık Resmi Konutu’nda kabul ederek başladı. Haftalık olağan görüşme yaklaşık 45 dakika sürdü. Erdoğan’ın daha sonraki konuğu Suudi Arabistan Prensi Velid bin Tallal oldu. Kabul, yaklaşık yarım saat sürdü. Başbakan Erdoğan daha sonra Adalet Bakanı Sadullah Ergin ve Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek’le 45 dakika süren bir toplantı yaptı. Erdoğan toplantının ardından Çankaya Köşkü’nde Cumhurbaşkanı Abdullah Gül tarafından haftalık olağan görüşmesini gerçekleştirdi.

Ankara İl Kongresi ertelendi

AK Parti’nin yarın yapılması planlanan Ankara İl Kongresi, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla ertelendi. Kongre tarihi olarak 19 Temmuz günü öne çıktı, ancak henüz kesinleşmedi. Başbakan Erdoğan’ın yoğun programları nedeniyle AK Parti Ankara Milletvekilleri ile bir araya gelip değerlendirme yapamaması kongrenin ertelenmesinde etkili oldu. Kongrenin ertelenmesinde, aday bolluğunun da etkili olduğu ifade ediliyor. AK Parti’de Ankara il başkanlığı için 22 Temmuz’da milletvekili adayı olan Emrullah İşler, AK Parti kurucularından İsmail Safi, RP eski il başkanı Mehmet Tellioğlu, Mamak Belediye Başkan aday adayı Murat Köse, il başkanlığı için adaylığını koyan isimler arasında yer alıyor.